SİTE HARİTASI | İLETİŞİM
DOKTORUNUZ DİYOR Kİ!
Alerji ve Astım
 
ONLINE HİZMETLER

Alerji nedir?

Alerji veya aşırı duyarlılık adını verdiğimiz durum vücudumuzun daha önceden karşılaştığı ve zararlı kabul ederek karşıt bir madde (antikor) geliştirdiği bir madde  ile yeniden karşılaşması durumunda bu olaya aşırı tepki göstermesidir.

Alerjik hastalıklar nelerdir?

Kesin olarak alerjik nedenlerle oluşan hastalıklardan sık rastlananlar şunlardır;

1) Anafilaksi
2) Alerjik nezle
3) Bronş astımı
4) Göz alerjisi
5) Deri alerjileri
6) Besin alerjileri
7) İlaç ve aşı alerjileri
8) Böcek alerjileri
9) Sindirim sistemi alerjileri

Alerjik hastalıkların nedenleri nelerdir?

Dünyada en sık rastlanan hastalık grubu olarak kabul edilen alerjik hastalıkların  kesin sebebi bilinmemekle beraber bazı durumların bu hastalıkların görülmesini kolaylaştırdıkları iyi bilinmektedir. Alerjik hastalıkların oluşmasını kolaylaştıran sebepler arasında ilk sırayı 'atopi' alır. Atopi, insanın doğuştan çevresinde bulunan alerjenlere karşı kolay tepki gösterme yatkınlığının olmasıdır. Atopi genellikle ailevi özellik gösterir. Yani bir insanın anne, baba ve kardeşlerinde alerjik hastalıklar varsa kendisinde de alerjik hastalık olma olasılığı diğer insanlardan daha fazladır. Ancak, alerjik hastalıklarda mutlaka ailevi yatkınlık veya atopi olması şart değildir. Örneğin, penisilin alerjisi olan bir kişinin ailesinden hiç kimsede alerji olmayabilir.

Alerjik nezle nedir?

Burnun iç yüzeyi mukoza adını verdiğimiz ince bir tabaka ile örtülüdür. Mukoza içinde hem burnun nemli kalmasını sağlayacak maddeleri yapan hücreler hem de vücut savunmasında görev alan hücreler bulunur. Burun mukozası dış ortama çok yakın olduğundan alerji yapıcı maddelerle sık karşılaşmakta ve duyarlı hale gelmektedir. Bunun sonucunda burun mukozasında genellikle kalıcı olan bir iltihaplanma oluşur. Bu değişimler sonunda hastalarda aksırık, burun kaşıntısı, burun akıntsı, burun tıkanıklığı , gözlerde kaşıntı ve sulanma ve damakta kaşıntı gibi belirtiler oluşur. Hastaların burun sırtında aşırı kaşıntıya bağlı bir çizgi oluşur. Ayrıca göz altları mor renklidir.

Alerjik sinüzit nedir?

Sinüsler insanın yüz kemikleri içinde olan boşuklardır. Bu boşluklar bir delik ile burun boşluğuna açılır. Sinüslerin içini burnun iç yüzeyini örtene benzeyen bir tabaka örter. Sinüslerin iltihaplanmasına 'sinüzit' adı verilir. Bu iltihaplanmadan  esas sorumlu olan bakteri adını verdiğimiz mikroskobik canlılar olmakla beraber bazı yardımcı etmenlerin de bu olayı kolaylaştırdıkları gösterilmiştir. Bunlar; üst solunum yolu iltihapları, alerjik nezle, burun damarlarının aşırı kullanımı, adenoid (geniz eti) büyümesi, burnun sağ ve sol kemiğini ayıran kemikte eğrilik olması, kistik fibrozis hastalığı ve sigara içilmesi. Alerjik hastalarda nezle ile birlikte  sinüzit çok görülür 'huna rinosinüzit' adı verilir. Alerjik nezlesi olan ve sık sık düzelmeyen sinüzit şikayetleri görülenlerde bu tanı akla gelmelidir.

Göz alerjisi (alerjik konjunktivit) nedir, nasıl oluşur

Göz kapağının iç yüzeyini ve göz yuvarlığının dış kısmını örten zar tabakasına 'konjunktiva' adı verilir. Solunum yolu ve burun yüzeyini örten zar gibi bu zor da alerjik hastalıklarda etkilenerek iltihaplanabilir. Alerjik konjunktivit gözün en çok rastlanan alerjik hastalığıdır. Mevsimsel şekli genellikle ilk baharda başlayan ve polen mevsiminin bitmesi ile kendiliğinden düzelen şeklidir. Bu şekil sıklıkla burun  alerjisi ile birliktedir.

Buna 'alerjik rinokonjunktivit' adı veilir. Alerjik konjunktivite sorumlu olan alerjenlerin başında çayır otu polenleri gelir. Yıl boyu süren şeklinde ise belirtiler mevsimsel değişme göstermeden tüm yıl boyunca sürmektedir. Her iki şeklinde de hastalarda gözlerde yanma, sulanma, kaşıntı, çapaklanma ve göz kapaklarında şişme görülür. Göz kapağının iç kısmında kızarıklık, şişme ve damarlarda belirginleşme vardır.

Astım nedir?

Astım, hava yollarında sürekli bir aşırı duyarlılık ve kronik iltihap nedeniyle, hava yollarının zaman zaman daralmasıdır. Bunun sonucunda hastalarda hırıltılı solunum (nefes verirken göğüsten ıslık sesi gelmesi), nefes darlığı, kuru öksürük gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtiler çok şiddetli olduğunda hasta nefes almakta çok zorlanır ve dudakları, parmak uçları morarabilir buna 'AKUT ASTIM (Astım Krizi)' denir.

Astımı kolaylaştıran faktörler:

1) Ailesel yatkınlık ( ATOPİ)
2) Ev içi ve ev dışı alerjenler (Hayvan tüyleri, ev tozu akarları, küf mantarları, polenler ve hava kirliliği)
3) Aspirin vb ilaçlara hassasiyet
4) Mesleki maruziyet (kimyasal madde, tekstil vb.)
5) Sigara maruziyeti

Astım tedavisi:

Astım hava yollarının kronik iltihabi bir hastalığı olduğu için tedavide kullanılan ilaçların düzenli ve uzun süre kullanılması gerekmektedir. 2 grup ilaç vardır ;

1) Tedavi  edici ilaçlar
2) Rahatlatıcı ilaçlar

Tedavide kullanılan ilaçların büyük kısmı ağızdan soluk borusuna püskürtülücek şekilde kullanıldığından hastaların bunu çok iyi yapmaları gereklidir. Bu ilaçlar son derece güvenilir ilaçlardır ve hekimin önerdiği şekilde kullandığı sürece önemli bir yan etkisi yoktur.

Astımla ilgili sık sorulan sorular ve cevapları:

3 yıldır toz ilaç kullanıyorum, geçen hafta doktorumu değiştirdim. Yeni doktorum bana sprey ilaç verdi. Daha önce kullandığım nefes yoluyla alınan toz şeklindeki ilaç ile sprey ilaç arasında ne fark vardır?

Sprey ya da toz (discus, inhaler kapsül) şeklinde olan ilaçların içerik maddeleri hemen hemen aynıdır. Tedavi açısından fark yok, fakat bazı hastalar spreyleri, bazıları diğer türleri daha rahat kullanıyor. Hasta hangi türü daha rahat kullanıyorsa onunla devam ediyoruz.

Astımın mevsimlerle ilişkisi var mı?

Polen alerisi varsa ilkbahar ve sonbaharda şikayet artabilir. Genel olarak kış mevsiminde enfeksiyonların artması ve hava kirliliğinin artması nedeniyle astımlıların şikayetlerinde artış olması normaldir. Genelde hastalar yaz aylarında daha iyidirler.

Astım kalıtsal mıdır?

Ailede astımı olan anne ya da baba varsa çocuklarda görülme olasılığı artar. Kalıtsal özellikleri vardır. Özellikle de alerji kalıtsal olabilir.

Astım tanısı nasıl konulur?

Öncelikle hasta ile konuşulması ve şikayetlerin iyi dinlenmesi gerekir. Çünkü hastanın öyküsü tanı koymak için çok önemlidir. İkinci olarak fizik muayene, daha sonra solunum fonksiyon testleri ve alerji tarifliyorsa alerjik deri testleri yapılmalıdır.

Solunum fonksiyon testlerinin astım tanısında önemi büyüktür. Bazen hastanın muayenesi, solunum testi normal olsa da, öyküsüne dayanarak astım tanısıyla tedavi verdiğimiz hastalar da olur. Akciğer grafisinin astım tanısında yeri yoktur, fakat başka bir akciğer sorunu olup olmadığını anlamak için çekilmesi iyi olur.

Astım bulaşıcı mıdır?

Hayır, astım bulaşıcı değildir.

Astım kalıcı mıdır, tamamen bitmesi mümkün müdür?

Tedavisi mümkündür, bazen hastanın şikayeti kalmaz ve ilaçları kesilebilir. Yıllarca sorun yaşamayabilir. Ama hastalık vardır ve tekrar şikayetlerin ne zaman çıkacağı belli olmaz. Hastalık kontrol altına alındıktan sonra, hekim tarafından ilaçlar basamak basamak azaltılıp sonra kesilebilir. Ama hastalığın tamamen yok olduğunu söylemek mümkün değildir.

Her astımlı hasta nebulizatör kullanmalı mıdır?
Nebülizatör, nebül şeklinde sıvı ilaçların içine konup hastaya verildiği aletlerdir. Sadece kriz döneminde veya ağır astımlı hastalarda spreyler yetmediğinde kullanılabilir. Her astımlının nebül kullanmasına gerek yoktur.



Uzm.Dr. Belgin İKİDAĞ
Göğüs Hastalıkları Uzmanı

 

 
©2017 TÜM HAKLARI SAĞLIK VE EĞİTİM VAKFI’NA AİTTİR. | WEBMAIL
Son güncelleme tarihi: 23.06.2017 Web sitesi editörüne ulaşın.